Rzymskokatolicka parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Sidzinie koło Nysy (gmina Skoroszyce, powiat nyski, diecezja opolska) to wspólnota o korzeniach sięgających początku XIV wieku. Jej dzieje - zapisane w cegłach gotyckiego kościoła, w legendzie o wyoranym krzyżu i w pamięci pokoleń rolników z Sidziny i Giełczyc - to historia ludzi, którzy z darów ziemi uczynili dziękczynienie Bogu.
„Ty jesteś Piotr [czyli Opoka], i na tej opoce zbuduję Kościół mój” (Mt 16,18, Biblia Tysiąclecia)
Początki parafii - pierwsza wzmianka około 1302 roku
Parafia w Sidzinie została wzmiankowana po raz pierwszy około 1302 roku. Już w XIV wieku istniał tu kościół parafialny, a sama wieś należała historycznie do księstwa biskupiego nysko-otmuchowsko-grodkowskiego. Wiara katolicka towarzyszy więc mieszkańcom tych pól nieprzerwanie od ponad siedmiu stuleci.
Kościół parafialny śś. Piotra i Pawła - gotycki zabytek
Kościół parafialny pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła to gotycka, ceglana budowla datowana na XIV wiek. Losy świątyni odzwierciedlają burzliwe dzieje Śląska:
- XIV wiek - powstaje gotycki, murowany z cegły kościół parafialny;
- 1651 - po pożarze poprzedniej świątyni zostaje wzniesiona obecna murowana bryła kościoła;
- XVII wiek - kościół zostaje otoczony murowanym ogrodzeniem, zachowanym do dziś;
- początek XVIII wieku - powstaje ołtarz główny świątyni;
- 1824 - kościół zostaje przedłużony i gruntownie przebudowany.
Wartość świątyni potwierdzono urzędowo: kościół wpisano do rejestru zabytków województwa opolskiego decyzją nr 1155/66 z dnia 17 lutego 1966 roku. To jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych gminy Skoroszyce i całej tej części Opolszczyzny.
Od Hennersdorf do Sidziny
Przed 1945 rokiem wieś nosiła niemiecką nazwę Hennersdorf i należała administracyjnie do powiatu grodkowskiego (Kreis Grottkau). Po zakończeniu II wojny światowej miejscowość znalazła się w granicach Polski i otrzymała nazwę Sidzina, a do parafii przybyli nowi mieszkańcy, którzy na nowo zakorzenili tu swoje rodziny i swoją wiarę. Ślad tego nowego początku pozostał w kancelarii: księgi metryczne parafii prowadzone są od 1945 roku.
Kościół odpustowy „w polu”
Około 1,5 km od zabudowań wsi, w szczerym polu przy drodze krajowej nr 46 Niemodlin-Nysa, stoi drugi kościół parafii - neogotycka świątynia pw. Znalezienia Krzyża Świętego i Matki Boskiej Częstochowskiej, przez mieszkańców nazywana po prostu „kościołem w polu”. Wzniesiono ją w 1873 roku na miejscu kaplicy pochodzącej z 1680 roku. Murowany z cegły, orientowany kościół zbudowano na planie krzyża greckiego, z wieżą od strony zachodniej.
Świątynia od pokoleń była celem licznych pielgrzymek, zwłaszcza w okresie od 3 maja (dawne święto Znalezienia Krzyża Świętego) do 14 września (święto Podwyższenia Krzyża Świętego) - w te dni parafia obchodzi odpusty w kościele w polu. Dziś kościół użytkowany jest sezonowo: od drugiej niedzieli Wielkanocy do końca października odprawiana jest w nim niedzielna Msza Święta o godz. 16:00 (aktualny porządek nabożeństw: msze święte w parafii Sidzina).
Legenda o wyoranym krzyżu
Z kościołem w polu związana jest najpiękniejsza opowieść naszej parafii, przekazywana z pokolenia na pokolenie i utrwalona w sgraffito nad wejściem do świątyni.
Przed wiekami rolnik orzący pole nieopodal Sidziny wyorał z ziemi stary krzyż. Znalezisko z szacunkiem przeniesiono do kościoła we wsi. Nazajutrz jednak krzyż zniknął - i odnalazł się dokładnie w tym miejscu na polu, z którego go wydobyto. Przenoszono go do świątyni jeszcze kilkakrotnie i za każdym razem nocą wracał na pole. Mieszkańcy uznali to za znak z nieba: skoro krzyż sam wybrał sobie miejsce, właśnie tam powinien stanąć dom Boży. Tak pośród pól wyrosła świątynia - wzniesiona na planie krzyża greckiego, na pamiątkę cudownego znaleziska.
Znana jest także druga wersja opowieści: kościół miał wybudować jako pokutę szlachcic, który w tym miejscu zastrzelił człowieka w pojedynku.
Swój rozdział dopisała do legendy również II wojna światowa. Radzieccy piloci bombowców urządzali sobie zawody w trafienie wieżyczki samotnego kościoła - żadna bomba nie trafiła. Świątynia w polu ocalała. Według tablicy informacyjnej umieszczonej przy świątyni, w 1944 roku przelatujące samoloty zrzuciły na kościółek osiem bomb - żadna nie trafiła do celu.
Pomnik wojenny
Świadectwem dawnych dziejów wsi jest pomnik wojenny, widoczny na archiwalnej pocztówce z 1925 roku obok kościoła śś. Piotra i Pawła. Przypomina on, że historia tej ziemi bywała trudna, a modlitwa za zmarłych łączy pokolenia niezależnie od narodowości. Losy pomnika i lista upamiętnionych na nim osób - informację podamy wkrótce, a w razie pytań zapraszamy do kancelarii parafialnej.
Kapłani związani z parafią
Na cmentarzu parafialnym w Sidzinie spoczywa ks. Heinrich Werner, zmarły 10 marca 1928 roku - kapłan z czasów, gdy wieś nosiła jeszcze nazwę Hennersdorf.
Wspólnota parafialna wydała także własne powołania kapłańskie. Z parafii pochodzą:
- ks. Adam Kryczka (1993),
- ks. Grzegorz Podburaczyński (2007),
- ks. Mariusz Gawłowski (2011).
Pełny spis księży posługujących w parafii na przestrzeni dziejów - informację podamy wkrótce, a w razie pytań zapraszamy do kancelarii parafialnej.
Parafia dzisiaj
Parafia Sidzina obejmuje wieś Sidzinę oraz Giełczyce z kościołem filialnym; według danych diecezji liczyła 1123 wiernych. Od 21 sierpnia 2024 roku proboszczem jest ks. Tadeusz Kłapkowski SChr z Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej. W ostatnich latach w parafii trwała generalna renowacja świątyni oraz zbiórka na prace wykończeniowe przed konsekracją kościoła - to kolejny rozdział historii, który piszemy wspólnie.
Historia parafii i kościoła w Sidzinie koło Nysy nie jest zamkniętą księgą. Jeśli chcesz poznać naszą wspólnotę bliżej, zajrzyj na stronę kontakt lub odwiedź nas osobiście - kościół parafialny jest otwarty przez cały dzień.
Przypisy i źródła
- Rejestr zabytków nieruchomych województwa opolskiego (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Opolu) - kościół parafialny pw. śś. Piotra i Pawła w Sidzinie, nr rejestru 1155/66 z 17.02.1966 r.
- Wikipedia: „Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Sidzinie” oraz „Sidzina (województwo opolskie)”.
- Dawna strona internetowa parafii (parafiasidzinaswietychapostolow.pl, wersja archiwalna) - historia parafii, legenda kościoła odpustowego, dane o powołaniach i liczbie wiernych.
- Portal polska-org.pl - opis i archiwalne widoki kościoła Znalezienia Krzyża Świętego i Matki Boskiej Częstochowskiej w Sidzinie (m.in. litografia z 1898 r., pocztówki z lat 1920-1929).
Cytaty z Pisma Świętego podano za Biblią Tysiąclecia. Fakty wymagające potwierdzenia w kronice parafialnej oznaczono w tekście.